چگونه مهارتهای اجتماعی خود را بهبود ببخشیم: ۲۳ نکته کاربردی برای کمک به شما
با وجود اینکه امروزه بیشتر جنبههای زندگی به دنیای آنلاین منتقل شدهاند، مهارتهای اجتماعی همچنان اهمیت زیادی دارند. ما در محیط کار به این مهارتها نیاز داریم؛ برای مثال هنگام صحبت با رئیس، مدیریت یک تیم یا ارائه یک سخنرانی. همچنین برای برقراری ارتباط با شریک زندگی، تبدیل غریبهها به دوستان و گسترش شبکه ارتباطی خود نیز به مهارتهای اجتماعی نیازمندیم.
اگر در گفتوگوهای کوتاه و روزمره (Small Talk) نمیدانید چه بگویید یا هنگام مکالمات دشوار دستپاچه میشوید و نمیتوانید منظورتان را بیان کنید، در ادامه با راهکارهایی آشنا میشوید که به شما کمک میکنند مهارتهای اجتماعی خود را یکبار برای همیشه بهبود دهید.
مهارتهای اجتماعی چیست؟
پیش از هر چیز، بهتر است بدانیم مهارتهای اجتماعی دقیقاً چه هستند. مهارتهای اجتماعی مجموعهای از تواناییها هستند که به شما کمک میکنند با دیگران ارتباط برقرار کنید و تعامل مؤثری داشته باشید. این مهارتها شامل توانایی برقراری ارتباط، مهارتهای بینفردی و همچنین نشانههای غیرکلامی مانند زبان بدن، نحوه ایستادن و حرکات دست و صورت میشوند.
مهارتهای اجتماعی همچنین تواناییهایی مانند سخنرانی در جمع، رهبری یک تیم، صحبت کردن با افراد ناآشنا و ایجاد روابط قوی و پایدار با دیگران را نیز در بر میگیرند.
مزایای داشتن مهارتهای اجتماعی
داشتن مهارتهای اجتماعی قوی به شما کمک میکند:
- پیام خود را بهصورت شفاف و مؤثر منتقل کنید.
- فردی بااعتمادبهنفس و توانمند به نظر برسید.
- ارائهها و سخنرانیهای موفقی داشته باشید.
- یک تیم را بهطور مؤثر رهبری کنید.
- بهراحتی با افراد جدید ارتباط برقرار کنید.
- با دوستان و اعضای خانواده گفتوگوهای عمیق و معناداری داشته باشید.
- در موقعیتهای اجتماعی مختلف، مانند مهمانیها، جلسات کاری یا رویدادهای شبکهسازی، احساس راحتی و اعتمادبهنفس بیشتری داشته باشید.
- شبکهای ارزشمند از ارتباطات شخصی و حرفهای بسازید.
آیا مهارتهای اجتماعی قابل یادگیری هستند؟
نکته مهم در عبارت «مهارتهای اجتماعی» همان واژه مهارت است؛ یعنی چیزی که میتوان آن را یاد گرفت و با تمرین در آن پیشرفت کرد.
راهکارها و تکنیکهای مختلفی وجود دارند که با تمرین آنها میتوانید مهارتهای اجتماعی خود را تقویت کنید. همچنین میتوانید روی عواملی که مانع ارتباط مؤثر شما با دیگران میشوند، مانند عزتنفس پایین، اضطراب اجتماعی یا کمبود اعتمادبهنفس، کار کنید.
چگونه مهارتهای اجتماعی خود را بهبود ببخشیم؟ ۲۳ راهکار کاربردی
در ادامه با روشهایی آشنا میشوید که به شما کمک میکنند مهارتهای اجتماعی خود را تقویت کنید، ارتباطات بهتری با دیگران بسازید و در موقعیتهای اجتماعی عملکرد موفقتری داشته باشید.
۱. تمام توجه خود را به فرد مقابل معطوف کنید
در طول یک گفتوگو، حواسپرتی اتفاقی رایج است. ممکن است در حالی که طرف مقابل مشغول صحبت است، ذهنتان درگیر فهرست کارهای روزانه باشد. در چنین شرایطی ممکن است بخش مهمی از صحبتهای او را از دست بدهید، فرصت ادامه دادن گفتوگو را از دست بدهید یا حتی بدتر از آن، طرف مقابل متوجه شود که به حرفهایش گوش نمیدهید؛ موضوعی که میتواند شانس شکلگیری یک رابطه خوب را از بین ببرد.
سعی کنید هنگام صحبت با دیگران کاملاً در لحظه حضور داشته باشید. ذهن خود را از افکار پراکنده خالی کنید و تمام توجهتان را به فرد مقابل بدهید. گوشی موبایل را کنار بگذارید، از انجام همزمان چند کار خودداری کنید و بهجای اینکه هنگام صحبت او به پاسخ بعدی خود فکر کنید، واقعاً به حرفهایش گوش دهید.
۲. سؤالهای باز بپرسید
یکی از بهترین راهها برای ادامهدار شدن یک گفتوگو، پرسیدن سؤالهای باز است؛ یعنی سؤالهایی که پاسخ آنها فقط به «بله» یا «خیر» محدود نمیشود.
وقتی کسی درباره بخشی از زندگی یا تجربههایش صحبت میکند، با علاقه واقعی یک سؤال تکمیلی از او بپرسید. احتمال زیادی وجود دارد که از توجه شما خوشحال شود و با اشتیاق بیشتری درباره موضوع صحبت کند.
اما هر گفتوگویی را به بازجویی تبدیل نکنید. کافی است در تعاملات اجتماعی خود چند سؤال بیشتر بپرسید و ببینید آیا این کار به شما کمک میکند ارتباط بهتری با دیگران برقرار کنید یا خیر.
۳. تماس چشمی برقرار کنید
اگر در موقعیتهای اجتماعی احساس اضطراب یا خجالت میکنید، احتمالاً این موضوع از نگاهتان نیز مشخص است. ممکن است از برقراری تماس چشمی خودداری کنید یا فقط برای لحظهای کوتاه به چشمان طرف مقابل نگاه کنید.
سعی کنید هنگام صحبت کردن حدود ۵۰ درصد از زمان و هنگام گوش دادن حدود ۷۰ درصد از زمان، تماس چشمی برقرار کنید.
اگر تماس چشمی مستقیم برایتان دشوار است، بهتدریج خود را به آن عادت دهید. در هر گفتوگو کمی بیشتر از قبل به چشمان طرف مقابل نگاه کنید. اگر نگاه مستقیم باعث معذب شدنتان میشود، به نقطهای نزدیک چشمها، مانند میان دو ابرو، نگاه کنید تا احساس راحتی بیشتری داشته باشید.
۴. مهارتهای اجتماعی خود را بهطور منظم تمرین کنید
درست مانند یادگیری پیانو یا صحبت کردن به زبان فرانسه، برای حفظ و تقویت مهارتهای اجتماعی نیز باید بهطور مداوم تمرین کنید.
اگر نوع خاصی از تعاملات اجتماعی باعث اضطراب شما میشود، خودتان را تشویق کنید که بیشتر در همان موقعیتها قرار بگیرید.
برای مثال، اگر هنگام آشنا شدن با افراد جدید دستپاچه میشوید، در رویدادهای شبکهسازی بیشتری شرکت کنید، به یک باشگاه ورزشی بپیوندید یا هر ماه از یک فرد جدید برای نوشیدن قهوه دعوت کنید.
اگر مشکل اصلی شما صحبت کردن در جمع است، میتوانید به گروههای آموزش سخنرانی مانند Toastmasters بپیوندید، برای سخنرانی در یک پنل داوطلب شوید، معرفی یک سخنران در یک رویداد را بر عهده بگیرید یا حتی در جلسات بزرگ کاری بیشتر اظهار نظر کنید.
هرچه بیشتر مهارتهای اجتماعی خود را تمرین کنید، در آنها توانمندتر میشوید و اعتمادبهنفس بیشتری پیدا میکنید.
۵. خودتان را فردی اجتماعی تصور کنید
تجسم ذهنی میتواند به افراد مختلف، از ورزشکاران گرفته تا کسانی که از سخنرانی در جمع هراس دارند، کمک کند عملکرد بهتری داشته باشند. شما نیز میتوانید از این روش برای تقویت مهارتهای اجتماعی خود استفاده کنید.
خودتان را در حال صحبت با یک فرد جدید، با اعتمادبهنفس تصور کنید. خود را در حال ایجاد رابطهای صمیمانه با یک همکار تازه یا مدیریت موفق یک گفتوگوی دشوار با اعضای تیم خود ببینید. تصور کنید چگونه به نظر میرسید، چگونه صحبت میکنید و چه احساسی دارید. این تصویرسازی ذهنی میتواند به شما کمک کند در دنیای واقعی نیز مهارتهای اجتماعی بهتری داشته باشید.
۶. زبان بدن خود را بهبود دهید
مهارتهای اجتماعی فقط به حرفهایی که میزنید محدود نمیشوند؛ نشانههای غیرکلامی، مانند زبان بدن، نقش مهمی در نحوه برداشت دیگران از شما در موقعیتهای اجتماعی دارند.
زبان بدن حتی میتواند بر احساس خودتان نیز تأثیر بگذارد. برای مثال، اگر دستهایتان را روی سینه جمع کنید، نهتنها فردی بسته و غیرصمیمی به نظر میرسید، بلکه احتمالاً خودتان هم همین احساس را خواهید داشت.
برای بهبود زبان بدن خود:
- صاف بایستید یا بنشینید.
- هنگام صحبت از حرکات طبیعی دست استفاده کنید.
- دستهایتان را در کنار بدن یا روی پاها قرار دهید.
- حالت چهرهای خنثی یا دوستانه داشته باشید.
۷. زبان بدن دیگران را بخوانید
بعد از اینکه بر زبان بدن خود مسلط شدید، نوبت به درک زبان بدن دیگران میرسد.
علاوه بر حرفهایی که افراد میزنند، به وضعیت بدن، حالت چهره و حرکات دستها و پاهای آنها نیز توجه کنید.
برای مثال، اگر کسی از برقراری تماس چشمی با شما خودداری میکند، ممکن است مضطرب، خجالتی یا در حال پنهان کردن حقیقت باشد.
اگر دستهایش را روی سینه جمع کرده و بدنش را از شما دور نگه داشته است، شاید با موضوع گفتوگو احساس راحتی نمیکند یا از چیزی ناراحت است.
با مشاهده و درک زبان بدن دیگران، میتوانید شیوه صحبت خود را متناسب با شرایط تغییر دهید و ارتباط مؤثرتری با آنها برقرار کنید.
۸. از دیگران تعریف و تمجید کنید
همه از شنیدن تعریف و تمجید لذت میبرند، بنابراین در بیان آن خجالت نکشید. یک تعریف صادقانه میتواند باعث شود طرف مقابل احساس بهتری نسبت به خودش داشته باشد و نگاه مثبتتری به شما پیدا کند.
فقط دقت کنید که از موضوعات مناسب تعریف کنید؛ برای مثال، از لباس فرد (در صورت مناسب بودن موقعیت)، کیفیت کاری که انجام داده یا ارائهای که بهتازگی داشته است.
۹. دست دادن حرفهای را یاد بگیرید
دست دادن معمولاً اولین مرحله یک تعامل اجتماعی در محیطهای حرفهای است. اگر این کار را بهدرستی انجام دهید، با اعتمادبهنفس بیشتری وارد ادامه گفتوگو یا جلسه خواهید شد.
یک دست دادن مناسب باید ویژگیهای زیر را داشته باشد:
- فشاری محکم اما متعادل داشته باشد.
- با لبخند همراه باشد.
- بین ۲ تا ۴ ثانیه طول بکشد.
- در بخشی از این مدت، تماس چشمی نیز برقرار شود.
این مهارت را با دوستان یا همکاران خود تمرین کنید تا در انجام آن احساس راحتی و اعتمادبهنفس داشته باشید.
۱۰. واضح و صریح صحبت کنید
بسیاری از افراد هنگام صحبت، بیش از حد توضیح میدهند یا با حرفهای غیرضروری از اصل مطلب دور میشوند؛ در نتیجه، پیام اصلی آنها بهخوبی منتقل نمیشود. اگر میخواهید ارتباط مؤثرتری برقرار کنید و روابطی صادقانه و شفاف بسازید، سعی کنید واضح و مستقیم صحبت کنید.
البته صریح بودن به معنای بیادب یا تند بودن نیست. منظور این است که پیام خود را روشن، مختصر و بدون ابهام بیان کنید تا مخاطب دقیقاً متوجه منظور شما شود.
این اصل را در تمام تعاملات خود، از جمله ایمیلها، پیامها و مکالمات تلفنی نیز رعایت کنید.
بااینحال، هنگام ارائه بازخورد مستقیم احتیاط کنید؛ زیرا ممکن است طرف مقابل آن را بهعنوان حمله شخصی برداشت کند. بهتر است بازخورد خود را بین دو نکته مثبت بیان کنید تا پذیرش آن برای مخاطب آسانتر باشد.
۱۱. همدلی را تمرین کنید
همدلی یعنی بتوانید احساسات دیگران را درک کنید. وقتی از همدلی بالایی برخوردار باشید، بهتر متوجه میشوید که چرا افراد به شیوهای خاص رفتار میکنند و رفتار شما چه تأثیری بر احساس آنها خواهد داشت.
برای تقویت همدلی، خودتان را جای دیگران بگذارید و با پرسیدن سؤالهای مناسب، سعی کنید احساس واقعی آنها را بهتر درک کنید.
۱۲. ویژگیهای شخصیتی خود را بپذیرید
بیشتر ما بهطور غریزی میدانیم که درونگرا، برونگرا یا جایی بین این دو هستیم؛ اما در زندگی روزمره، گاهی این ویژگی شخصیتی را نادیده میگیریم.
اگر به روشی که با شخصیتتان سازگار است انرژی خود را بازیابی نکنید، ممکن است مهارتهای اجتماعی شما تحت تأثیر قرار بگیرد.
برای مثال، افراد درونگرا اگر زمانی را برای تنهایی و تجدید انرژی اختصاص ندهند، ممکن است در جمع احساس خستگی کنند، گوشهگیر شوند و کمتر صحبت کنند؛ زیرا انرژی اجتماعی آنها به پایان رسیده است.
از سوی دیگر، افراد برونگرا اگر وقت کافی را با دوستان و خانواده نگذرانند، ممکن است بهدنبال هر فرصتی برای صحبت با دیگران باشند و بدون وقفه صحبت کنند.
تعادلی را پیدا کنید که با شخصیت شما سازگار باشد.
۱۳. از افراد ماهر الگو بگیرید
به افرادی در اطراف خود که مهارتهای اجتماعی خوبی دارند دقت کنید. ببینید چگونه گفتوگو را آغاز میکنند، چگونه سؤال میپرسند یا در بحث مشارکت میکنند و چگونه سلام و خداحافظی میکنند. سپس تلاش کنید از رفتارهای مؤثر آنها الگوبرداری کنید.
همچنین میتوانید به سخنرانان و ارتباطگران موفق در حوزه سیاست یا رسانه توجه کنید.
بهتر از آن، در یک رویداد اجتماعی همراه یک دوست یا همکار بااعتمادبهنفس شرکت کنید و از رفتار و طرز فکر او درس بگیرید.
۱۴. اگر باعث ناراحتی کسی شدید، عذرخواهی کنید
اشتباه کردن بخشی از زندگی است و گاهی احساسات دیگران ناخواسته جریحهدار میشود. اما نحوه برخورد شما با این موقعیت، تفاوت بزرگی ایجاد میکند.
نادیده گرفتن مشکل و امیدوار بودن به اینکه خودبهخود حل شود، شاید آسانتر به نظر برسد؛ اما پذیرفتن اشتباه و عذرخواهی کردن، بهترین راه است.
این کار نهتنها باعث میشود دیگران احترام بیشتری برای شما قائل شوند، بلکه ممکن است با نشان دادن پشیمانی و تمایل به یادگیری از اشتباه، رابطه شما نیز قویتر شود.
۱۵. مهارت شنیدن خود را تقویت کنید
حداقل نیمی از هر گفتوگو باید صرف گوش دادن شود. افراد دوست دارند احساس کنند که حرفهایشان شنیده، درک و با علاقه دنبال میشود.
برای تقویت مهارت شنیدن:
- با حرکات غیرکلامی مانند تکان دادن سر یا لبخند زدن، به گوینده بازخورد دهید.
- پیش از مطرح کردن سؤال بعدی، منتظر مکث طبیعی در صحبتهای طرف مقابل بمانید.
- هنگام گوش دادن، صحبتهای او را در ذهن خود تصویرسازی کنید تا بهتر آنها را درک کرده و به خاطر بسپارید.
۱۶. روی قدرت صدای خود کار کنید
تمرین کنید هنگام نفس کشیدن از دیافراگم یا ناحیه شکم استفاده کنید و صدای خود را با قدرت بیشتری به گوش دیگران برسانید.
این کار باعث میشود بااعتمادبهنفستر به نظر برسید. همچنین هنگام ارائه، صحبت در جلسات بزرگ یا گفتوگو در محیطهای شلوغ مانند مهمانیها یا دفترهای پر سروصدا، دیگران راحتتر صدای شما را بشنوند.
۱۷. از قدمهای کوچک شروع کنید
برای تقویت مهارتهای اجتماعی، لازم نیست خودتان را یکباره وارد مهمانیهای بزرگ یا سخنرانیهای عمومی کنید؛ بهویژه اگر از اضطراب اجتماعی رنج میبرید.
حتی کوچکترین تعاملات اجتماعی نیز میتوانند به پیشرفت شما کمک کنند. برای مثال، با صندوقدار فروشگاه یا راننده تاکسی گفتوگویی کوتاه آغاز کنید.
نکاتی مانند تماس چشمی، زبان بدن و پرسیدن سؤال را در همین تعاملات ساده تمرین کنید؛ موقعیتهایی که فشار زیادی برایتان ایجاد نمیکنند. در نتیجه، زمانی که در یک مصاحبه شغلی یا قرار ملاقات اول قرار بگیرید، مهارت و اعتمادبهنفس بیشتری برای برقراری ارتباط خواهید داشت.
۱۸. تعاملات اجتماعی را همراه با یک فعالیت تجربه کنید
صحبت کردن با یک فرد بهصورت رودررو و بدون هیچ عامل حواسپرتی، گاهی میتواند استرسزا باشد. اگر تازه میخواهید مهارتهای اجتماعی خود را تقویت کنید، سعی کنید هنگام انجام یک فعالیت با افراد جدید آشنا شوید یا با گروهی از دوستان وقت بگذرانید.
برای مثال، به یک باشگاه دو، سالن سنگنوردی یا کلاس آموزش زبان اسپانیایی بپیوندید. در این محیطها هم فرصت تمرین گفتوگو و برقراری ارتباط با دیگران را خواهید داشت و هم وجود یک فعالیت مشترک باعث میشود فشار کمتری روی شما باشد.
علاوه بر این، همان فعالیت موضوعات زیادی برای صحبت در اختیارتان قرار میدهد و میتوانید درباره آن از دیگران سؤال بپرسید.
۱۹. با خودتان مهربان باشید
به خاطر داشته باشید که احتمالاً شما بیش از دیگران متوجه ضعف یا قوت مهارتهای اجتماعی خود میشوید.
وقتی احساس خجالت یا دستپاچگی میکنید، ممکن است دیگران اصلاً متوجه آن نشوند و حتی از صحبت کردن با شما لذت ببرند.
با خودتان مهربان باشید و بپذیرید که کامل نبودن بخشی از انسان بودن است. برای بهبود مهارتهای اجتماعی تلاش کنید، اما اجازه ندهید ترس از معذب شدن، اشتباه حرف زدن یا نامطمئن به نظر رسیدن، مانع پیشرفت شما شود.
۲۰. نفس عمیق بکشید
چند نفس عمیق میتواند از چند جهت به شما کمک کند.
اول، ضربان قلب را کاهش میدهد و اگر در یک موقعیت اجتماعی مضطرب باشید، احساس آرامش بیشتری به شما میدهد.
دوم، توجه شما را به لحظه حال برمیگرداند، ذهنتان را از افکار پراکنده دور میکند و یادتان میاندازد که روی فرد مقابل تمرکز کنید.
سوم، هر بار که برای لحظهای مکث کرده و نفس میکشید، فرصت پیدا میکنید درباره نحوه واکنش خود فکر کنید. در نتیجه، بهجای واکنشهای عجولانه، میتوانید آگاهانه رفتار کنید و اجازه دهید همدلی و ذهن باز، راهنمای شما باشند.
۲۱. برای خود هدفهای کوچک تعیین کنید
ماندن در منطقه امن آسان است، اما مهارتهای اجتماعی در آنجا رشد نمیکنند.
برای خروج از این وضعیت، هدفهای کوچک و قابلدستیابی برای خود تعیین کنید؛ مانند:
- در هر مهمانی، خودتان را به یک فرد جدید معرفی کنید.
- هر ماه در یک رویداد شبکهسازی شرکت کنید، حتی اگر فقط شنونده باشید.
- در هر جلسه کاری، حداقل یک ایده یا نظر مطرح کنید.
- بهجای ارسال ایمیل، برای گرفتن وقت یا هماهنگی، یک تماس تلفنی برقرار کنید.
تعیین هدفهای کوچک و واقعبینانه باعث میشود خود را در موقعیتهای اجتماعی قرار دهید، تمرین کنید و بهتدریج اعتمادبهنفس بیشتری به دست آورید.
همچنین میتوانید هدفهای بزرگتری برای بازههای زمانی طولانیتر تعیین کنید و آنها را به هدفهای کوچک هفتگی تقسیم کنید.
بهتر است این هدفها از اصول SMART پیروی کنند؛ یعنی:
- مشخص باشند.
- قابلاندازهگیری باشند.
- دستیافتنی باشند.
- با نیازها و اهداف شما مرتبط باشند.
- زمان مشخصی برای دستیابی به آنها تعیین شده باشد.
برای مثال:
- تا پایان سال در یک رویداد شبکهسازی شرکت کنم و خودم را به سه نفر جدید معرفی کنم.
- در این فصل، داوطلب شوم تا مدیریت یکی از جلسات کاری را بر عهده بگیرم.
- از امسال، بهجای پاسخ دادن به همه مشتریان از طریق ایمیل، تماسهای فروش را نیز خودم انجام دهم.
۲۲. از قبل آماده شوید
فرقی نمیکند قرار است یک ارائه داشته باشید، گفتوگویی دشوار انجام دهید یا بهتنهایی در یک رویداد شبکهسازی شرکت کنید؛ کمی آمادگی از قبل میتواند تفاوت زیادی ایجاد کند.
درباره موضوعاتی که میخواهید مطرح کنید فکر کنید، اخبار روز یا روندهای جدید حوزه کاری خود را برای شروع گفتوگو مرور کنید و در صورت امکان، درباره افرادی که قرار است حضور داشته باشند اطلاعاتی به دست آورید.
هرچه ابهام کمتری درباره شرایط داشته باشید، با آرامش و اعتمادبهنفس بیشتری در آن حضور پیدا خواهید کرد.
در گفتوگوهای مهم مانند مذاکره درباره حقوق، مصاحبه شغلی یا ارائه بازخورد منفی نیز بهتر است از قبل نکات اصلی را یادداشت کنید تا موضوع مهمی را فراموش نکنید.
۲۳. نام افراد را به خاطر بسپارید و از آن استفاده کنید
وقتی کسی نام خود را به شما میگوید، سعی کنید همان لحظه آن را به خاطر بسپارید. میتوانید نام او را با یکی از ویژگیهای ظاهری، شغل یا موضوعی که درباره آن صحبت کرده است در ذهن خود مرتبط کنید تا راحتتر یادتان بماند.
پس از اینکه نام فرد را به خاطر سپردید، در طول گفتوگو چند بار از آن استفاده کنید. البته در این کار زیادهروی نکنید. صدا زدن افراد با نامشان باعث میشود احساس کنند برای شما اهمیت دارند و ارتباط صمیمانهتری با شما برقرار کنند.
اگر نام کسی را فراموش کردید، از پرسیدن دوباره آن خجالت نکشید؛ اما بهتر است این کار را همان ابتدای آشنایی انجام دهید و این بار سعی کنید نام او را به خاطر بسپارید.
